Zlecenie płatne za efekt: kiedy trzeba rozliczyć godziny i dopłacić do minimum?

Marek Zieliński · Stan prawny: 3 października 2026 r.

W umowie zlecenia można ustalić wynagrodzenie za wykonanie określonego zakresu usług. Nie oznacza to jednak, że liczba godzin przestaje mieć znaczenie. Jeżeli umowa i wykonawca są objęci ustawą o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, zapłata w przeliczeniu na godzinę musi osiągnąć ustawowe minimum. W 2026 r. wynosi ono 31,40 zł brutto.^[1][2]

Firma zamawia usługę za 4000 zł

Przedsiębiorca zleca uporządkowanie bazy produktów: uzupełnienie opisów, sprawdzenie zdjęć i usunięcie błędnych pozycji. Umowa przewiduje 4000 zł brutto za uzgodniony zakres. Przyjmijmy, że wykonawca jest osobą objętą ustawą, a żaden wyjątek nie ma zastosowania. Nie rozstrzygamy tu odrębnego zagadnienia umowy o dzieło: przykładem jest zlecenie lub usługa, do której stosuje się przepisy o zleceniu.

Jeżeli wykonanie zajmie 100 godzin, wynagrodzenie odpowiada 40 zł brutto za godzinę. Uzgodniona kwota wystarcza. Jeżeli ten sam zakres wymaga 140 godzin, 4000 zł daje około 28,57 zł za godzinę. Minimalna należność wynosi wtedy 4396 zł brutto: 140 × 31,40 zł. Brakuje 396 zł. Na gruncie art. 8a ust. 2 wykonawcy przysługuje wynagrodzenie zapewniające minimum, mimo że strony wcześniej wpisały do umowy niższą kwotę ryczałtową.^[1]

Przykład dotyczy wynagrodzenia brutto osoby wykonującej zlecenie. Nie jest kalkulacją kosztu pracodawcy ani ceny netto faktury powiększonej o VAT. W rozliczeniu rzeczywistej umowy trzeba zachować te rozróżnienia.

Najpierw sprawdź, kogo obejmuje przepis

Art. 8a odwołuje się do umów z art. 734 i art. 750 Kodeksu cywilnego, wykonywanych przez osoby mieszczące się w ustawowej definicji przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi. Definicję zawiera art. 1 pkt 1b ustawy o minimalnym wynagrodzeniu. Obejmuje ona określone osoby fizyczne, w tym część samozatrudnionych, wykonujące usługi na rzecz przedsiębiorcy lub innej jednostki organizacyjnej w ramach prowadzonej przez te podmioty działalności.^[1]

Nie każda faktura B2B podlega zatem temu mechanizmowi. Przy samozatrudnieniu należy sprawdzić wszystkie elementy definicji, w tym miejsce rejestracji działalności i warunek niezatrudniania pracowników lub niezawierania umów ze zleceniobiorcami wskazany w przepisie. Nie wystarczy sama nazwa „B2B”, „outsourcing” albo „rozliczenie za efekt”. Gdy wykonawcą umowy jest spółka, nie można mechanicznie przenieść na nią definicji dotyczącej osoby fizycznej.

Ryczałt określa cenę; godziny pozwalają sprawdzić minimum

Ustawa nie nakazuje wpisywania stawki godzinowej jako jedynego sposobu ustalenia wynagrodzenia. Nakazuje osiągnięcie określonego poziomu zapłaty w przeliczeniu na godzinę. To dwie różne sprawy. W komentarzu Damiana Tokarczyka potwierdzanie godzin jest omawiane właśnie jako narzędzie sprawdzenia minimalnej należności także wtedy, gdy strony ustaliły wynagrodzenie w inny sposób.^[3]

Art. 8b ust. 1 wymaga, aby strony określiły w umowie sposób potwierdzania liczby godzin. Może to być uzgodnione zestawienie elektroniczne, formularz lub inny sposób pozwalający wiarygodnie odtworzyć czas wykonania usług. Jeżeli umowa tego nie reguluje, wykonawca przed terminem wypłaty przedstawia informację o liczbie godzin w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej. Ustawa przewiduje też rozwiązanie dla umów niezawartych w takich formach: sposób potwierdzania powinien zostać potwierdzony wykonawcy przed rozpoczęciem realizacji.^[1]

Dokument nie powinien automatycznie powielać liczby godzin z poprzedniego miesiąca. Przy sporze liczy się zgodność z rzeczywistym wykonaniem zlecenia. Z kolei samo potwierdzanie godzin nie rozstrzyga, że powstał stosunek pracy. O kwalifikacji zatrudnienia decydują właściwe przesłanki oraz faktyczny sposób wykonywania obowiązków, opisane w odrębnym opracowaniu KIKB.

Kiedy działa wyjątek prowizyjny?

Art. 8d ust. 1 pkt 1 przewiduje wyjątek wymagający łącznego spełnienia warunków: o miejscu i czasie wykonania zlecenia lub świadczenia usług decyduje wykonawca, a przysługuje mu wyłącznie wynagrodzenie prowizyjne. Ustęp 3 wiąże prowizję z wynikami, podając przykłady takie jak liczba zawartych umów, wartość sprzedaży lub obrotu, liczba wykonanych usług czy uzyskane należności.^[1]

Stała kwota za zamknięcie projektu nie staje się prowizją tylko dlatego, że nazwano ją zapłatą za efekt. Również prawdziwa prowizja nie wystarczy, jeżeli miejsce lub czas wykonywania usług wyznacza zlecający. Z drugiej strony przedsiębiorca ma prawo korzystać z wyjątku, jeżeli rzeczywista organizacja współpracy spełnia wszystkie ustawowe warunki. Powinien umieć je wykazać, a nie tylko przepisać do umowy. Ustawa zawiera również inne, szczególne wyłączenia, m.in. dotyczące określonych usług opiekuńczych; nie należy utożsamiać ich z powszechnym zwolnieniem z minimum.

Wypłata, forma pieniężna i przechowywanie dokumentów

Wykonawca nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia wynikającego z minimalnej stawki ani przenieść tego prawa na inną osobę. Wypłata w wysokości wynikającej z minimum następuje w pieniądzu. Przy umowie zawartej na czas dłuższy niż miesiąc wypłaty tej części wynagrodzenia dokonuje się co najmniej raz w miesiącu. Zapis „całość płatna po zakończeniu półrocznego projektu” wymaga więc sprawdzenia pod kątem art. 8a ust. 6.^[1]

Dokumenty określające sposób potwierdzania godzin oraz dokumenty potwierdzające ich liczbę przechowuje się przez trzy lata od dnia, w którym wynagrodzenie stało się wymagalne. To termin wynikający z art. 8c, a nie ogólna reguła pozwalająca po trzech latach usunąć całą dokumentację księgową lub podatkową umowy.

Co warto zmienić w obiegu rozliczeń

Przed podpisaniem umowy ustal, czy dana osoba i usługa podlegają minimum. Następnie opisz cenę, sposób potwierdzania godzin, terminy przekazania zestawień i zasady dopłaty. Przy odbiorze usługi porównuj uzgodnione wynagrodzenie z potwierdzonym czasem. Księgowość powinna dostać wynik tego sprawdzenia przed wypłatą, a osoba odpowiedzialna za umowę powinna wyjaśniać rozbieżności na bieżąco.

Czy można zapłacić za efekt? Tak. W umowie objętej ustawą należy jednak zapewnić minimum godzinowe, chyba że zachodzi ustawowe wyłączenie.

Czy zgoda wykonawcy na mniejszą kwotę wystarczy? Nie. Ustawowego minimum nie można skutecznie wyłączyć samą zgodą stron.

Czy dokumentowanie godzin oznacza listę obecności pracownika? Nie. Sposób potwierdzania czasu zlecenia trzeba dostosować do rzeczywistej usługi; kwalifikacja stosunku prawnego wymaga osobnej oceny.